pişti terimleri sözlüğü

Pişti oynarken duyduğun “yedirmek”, “çifte pişti”, “son alan” gibi kelimeler her masada aynı anlama gelmez, ama oyunun temel kavramları nettir. Bu sözlükte oyunmatik’teki pişti kurallarına göre terimleri örnekleriyle açıkladık; yerel farklar varsa not düştük.

Pişti oyna →

Temel kavramlar

Pişti: Masada tek kart varken aynı sayıyı atıp o kartı almak. 10 puan yazılır. Örnek: masada kupa 5, sen karo 5 atarsın.
Çifte pişti (vale pişti): Masada tek kart olarak vale varken vale ile almak. 20 puan yazılır. Masada tek kart var ama vale değilse, vale ile alırsan pişti sayılmaz.
Vale: J kartı (dört tane). Masada kart varken, üstteki kart ne olursa olsun masanın tamamını alır. Her vale 1 puandır. Masa boşsa vale bir şey almaz.
Masa (yığın): Ortadaki, henüz kimsenin almadığı kartlar. Yalnızca en üstteki kart eşleşme için önemlidir.
Açık kart: Oyunun başında masadaki dört karttan herkesin gördüğü dördüncüsü. Oyunmatik’te açık kart vale gelirse deste yeniden karıştırılır.
Kapalı kartlar: Başlangıçta masadaki ilk üç kart. Yüzü görünmez; masayı alan oyuncunun önüne geçer.
Deste (stok): Dağıtılmayı bekleyen kartlar. Tekli oyunda 48 kart deste olarak başlar, her dağıtımda 8 kart eksilir.

Oyun akışı terimleri

Dağıtım (tur): Her oyuncunun dörder kartı bitene kadar oynanan bölüm. Tekli oyunda bir elde 6, eşli oyunda 3 dağıtım vardır.
El: Bir destenin tamamı: ilk dağıtımdan son kartın oynanmasına ve puan yazılmasına kadar geçen süre. Aynı kelime bazı yerlerde “oyun” ya da “parti” diye de geçer.
Maç: Hedef puana ulaşana kadar oynanan eller dizisi. Oyunmatik’te hedef 51, 101 ya da 151.
Dağıtıcı: Kartları dağıtan oyuncu; oyuna soldaki komşusu başlar. Her elde dağıtıcı bir kişi kayar.
Tekli / Eşli: Tekli: iki kişi karşı karşıya. Eşli: dört kişi, karşılıklı oturanlar takım. Puanlar takıma toplanır.

Alım ve hamle terimleri

Almak (masayı almak): Atığın kartla masadaki kartların tamamını önüne toplamak. Eşleşme (üstteki kartla aynı sayı) ya da vale ile olur.
Eşlemek: Atığın kartın masadaki üst kartla aynı sayıda olması. Örnek: üstte kız, sen kız atarsın.
Bırakmak: Eşleşme olmadığı için kartı masaya koymak. Boş masada her kart bırakılır.
Yedirmek (pişti yedirmek): Masada tek kart bırakarak rakibe pişti yaptırmak. Yaygın bir hatadır; nasıl kaçınılacağı için pişti hataları yazısına bak.
Temizlemek (süpürmek): Masadaki bütün kartları almak. Günlük konuşmada “süpürmek” özellikle vale ile alım için kullanılır.
Son alan: Elin son dağıtımında en son kart alan oyuncu ya da takım. Masada kalan kartları o toplar.

Puan terimleri

Çoğunluk: En çok kart toplayan tarafa verilen 3 puan. Koşul: en az 27 kart ve rakipten fazla olmak; eşitlikte kimseye verilmez.
Karo 10: 3 puan değerinde. Bazı masalarda özel bir adla çağrılır; oyunmatik’te kartın düz adıyla anılır.
Sinek 2: 2 puan değerinde. Karo 10’la birlikte toplam 5 puan eder.
Kart puanı havuzu: Çoğunluk (3) + karo 10 (3) + sinek 2 (2) + 4 as + 4 vale = 16. Pişti puanları bunun dışındadır; ayrıntı için pişti puan hesabı.
Hedef puan: Maçı bitirmek için ulaşılacak sayı. Hedefe aynı anda ulaşan eşit puanlılar varsa yeni el oynanır.

Dağıtım sayıları, bir bakışta

Mod	Oyuncu	Dağıtım sayısı	Dağıtımda dağıtılan kart
Tekli	2	6	8 (4 + 4)
Eşli	4	3	16 (4 × 4)

İki durumda da 48 kart dağıtılır, 4 kart başlangıçta masaya konur: 4 + 48 = 52. Sayıyı kontrol etmek, sayarken “ne kadar kart kaldı” sorusunun cevabıdır; kart sayma yazısında nasıl kullanıldığına bak.

Strateji terimleri

Kart sayma: Oynanan ve görülen kartları izleyerek elde kalan kartları tahmin etmek. Ayrıntı: pişti kart sayma.
Tek kart: Masada yalnızca bir kart olması; pişti şansını doğurur. Tek kartı bırakmak riski, tek kartı eşlemek fırsatı demektir.
Vale saklamak: Valeyi küçük masada oynamayıp dolu masa için tutmak. Detaylı tartışma için pişti taktikleri.
Boş masa: Üzerinde kart olmayan masa. Boş masada atılan kart hiçbir şey alamaz, çünkü eşleşecek bir üst kart yoktur; vale de dahil. Bu kart masada tek başına kalır ve rakibe pişti fırsatı verir.
Eşleşmeyen kart: Üstteki kartla aynı sayıda olmayan ve vale olmayan kart. Masaya eklenir ve sıra geçer.
Ortak: Eşli oyunda karşındaki, aynı takımdaki oyuncu. Ayrıntı: eşli pişti rehberi.

Sık karıştırılan iki kavram

Eşleşme ile alım aynı şey değildir. Eşleşme, atığın kartın üstteki kartla aynı sayıda olmasıdır; alım ise sonucudur: masanın tamamı senin olur. Vale eşleşmeden alım yapar. Pişti ile çifte pişti de ayrıdır: pişti için masada tek kart olması ve aynı sayı gelmesi yeter (10 puan); çifte pişti için o tek kartın vale olması ve senin de vale atman gerekir (20 puan). Vale ile tek bir başka kartı almak ise sıradan bir alımdır, bonus yazılmaz.

Yerel farklar

Pişti Türkiye’de çok yaygın olduğu için kurallar bölgeden bölgeye değişir. Oyunmatik’te geçerli olanlar bu sözlükteki gibidir; ama başka masalarda şu farklar görülebilir:

Çoğunluk için gerekli kart sayısı ya da puanı değişebilir (burada 27 ve 3 puan).
Çifte pişti bazı masalarda yoktur, bazılarında farklı puanlıdır (burada 20).
Açık kart vale gelirse yeniden karıştırmak yerine oyunun öyle başlamasına izin verilebilir; burada yeniden karıştırılır.
Karo 10 ve sinek 2’nin adları ve değerleri masaya göre değişebilir.

Oynamadan önce masanın kurallarını konuşmak her zaman en iyisidir. Oyunmatik’te bu kurallar sabittir: Pişti kuralları ve pişti nasıl oynanır sayfalarından kontrol edebilirsin.

Sık sorulan sorular

Pişti puanı ile el puanı aynı şey mi?

Hayır. Pişti, oyun sırasında tek kartlı masayı alarak kazandığın 10 ya da 20 puandır. El puanı ise pişti, çoğunluk ve puan kartlarının toplamıdır; el sonunda genel puana eklenir.

Vale ile pişti yapılabilir mi?

Yalnızca masada tek bir vale varken vale ile alırsan: çifte pişti, 20 puan. Başka bir tek kartı vale ile alırsan pişti olmaz.

“Yedirmek” hangi durumlarda kullanılır?

Masada tek kart bırakıp rakibin bunu eşlemesine izin verdiğinde. Ayrıca bazı oyuncular puan kartını (karo 10, sinek 2) boş masaya bırakıp rakibin almasına da “yedirmek” der.

Çoğunluk eşit olursa kimin olur?

Kimsenin; 26–26 gibi eşit kart sayısında 3 puan yazılmaz.