pişti nasıl oynanır
Pişti, masadaki kartları kendi önüne toplamaya dayanan, iki ya da dört kişiyle oynanan bir kart oyunudur: atığın kart masadaki en üst kartla aynı sayıdaysa ya da vale ise bütün masayı alırsın. Bu yazıda dağıtımdan puan sayımına kadar bütün akışı, gerçek bir elin ilk turunu kart kart izleyerek anlatıyoruz.
Oyunun amacı
Pişti 52’lik desteyle oynanır, joker yoktur. Amaç iki şeydir: masadan olabildiğince çok kart toplamak ve puan getiren kartları (karo 10, sinek 2, as ve valeler) ile pişti yapmaktan gelen bonusları kendi tarafına yazdırmak. Bir deste bir “el” sayılır; el bitince puanlar toplamaya eklenir ve hedef puana (51, 101 ya da 151) ilk ulaşan maçı kazanır. Oyunu doğrudan denemek istersen Pişti oyna sayfasından başlayabilirsin; bütün kuralların kısa listesi Pişti kuralları sayfasındadır.
Dağıtım ve masanın kurulması
- Önce masaya dört kart konur: ilk üçü kapalı, dördüncüsü açık. Yalnızca açık kart (ve masadaki kart sayısı) herkese görünür. Oyunmatik’te açık kart vale gelirse deste yeniden karıştırılır, yani oyun masada vale ile başlamaz.
- Her oyuncuya dörder kart verilir. Eller bitince yeniden dörder kart dağıtılır, deste bitene kadar böyle sürer.
- İki kişilik (tekli) oyunda 48 kart dağıtılacağı için 6 dağıtım, dört kişilik (eşli) oyunda 3 dağıtım yapılır. Karşılıklı oturanlar takımdır; eşli oyunun ayrıntıları için eşli pişti rehberine bak.
- Oyuna dağıtıcının soldaki komşusu başlar; her yeni elde dağıtıcı bir kişi kayar.
Sıra sende: ne yapabilirsin?
Sırası gelen oyuncu elinden bir kart atar. Burada renge uyma zorunluluğu yoktur, hangi kartı atacağın tamamen sana kalmıştır. Atığın kartın sonucu üç şeyden biridir:
- Sayı eşleşirse alırsın. Kartın masanın en üstündeki kartla aynı sayı ya da harfteyse (7’ye 7, kıza kız, ase as) masadaki bütün kartları ve attığın kartı önüne toplarsın.
- Vale her zaman alır. Üstteki kart ne olursa olsun, vale masadaki bütün kartları alır. Tek istisna masanın boş olmasıdır: alınacak kart yoksa vale de sıradan bir kart gibi masada kalır.
- Hiçbiri değilse kartı masaya bırakırsın ve sıra diğer oyuncuya geçer.
Önemli ayrıntı: yalnızca en üstteki karta bakılır. Masada altta ne kadar 9 olursa olsun, üstteki kart 4 ise 9 atmak bir şey almaz.
Pişti ve çifte pişti
Masada tek kart varken o kartla aynı sayıyı atarsan buna pişti denir ve 10 puan yazılır. Masada tek bir vale varken vale ile alırsan çifte pişti olur ve 20 puan yazılır. Masada tek kart varken onu vale ile alıyorsan ama kart vale değilse pişti sayılmaz; yalnızca kartı alırsın. Pişti, tek hamlede bir elin neredeyse bütün puanını getirdiği için oyunun en önemli kavramıdır; ayrıntılı hesap için pişti puan hesabı yazısına bak.
Bir elin ilk turu, kart kart
İki kişilik bir oyun düşün: sen (A) ve rakibin (B). Masadaki kartlar, alttan üste: maça 3, kupa kız, sinek 8 (üçü kapalı) ve açık kart olarak kupa 6. Dağıtıcı B olduğu için sen başlıyorsun. Eller şöyle:
- Senin elin: maça 6, karo 2, sinek 9, karo 10.
- Rakibin eli (sen bilmezsin, adım adım göreceksin): kupa 2, karo 6, maça vale, maça as.
| # | Oynayan | Kart | Ne oldu? | Masada kalan |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Sen | maça 6 | Üstteki kupa 6 ile aynı sayı: 4 kart + attığın kart = 5 kart alırsın. | boş |
| 2 | Rakip | kupa 2 | Masa boş, alacak bir şey yok; kart masada kalır. | kupa 2 |
| 3 | Sen | karo 2 | Masada tek kart var ve aynı sayı: pişti, 10 puan. 2 kart alırsın (toplam 7). | boş |
| 4 | Rakip | karo 6 | Boş masaya bırakır. | karo 6 |
| 5 | Sen | sinek 9 | 9, 6 ile eşleşmez; masada kalır. | karo 6, sinek 9 |
| 6 | Rakip | maça vale | Vale masayı alır: 2 kart + vale = 3 kart. Masada tek kart olmadığı için pişti yok. | boş |
| 7 | Sen | karo 10 | Son kartın bu; boş masaya bırakmak zorundasın. | karo 10 |
| 8 | Rakip | maça as | 10 ile as eşleşmez; masada kalır. | karo 10, maça as |
Eller bitti, desteden yeniden dörder kart gelir, masadaki iki kart yerinde kalır ve sıra sende. Şu ana kadar sen 7 kart ve 10 puanlık bir pişti topladın, rakip 3 kart ve bir vale. Bu turdan iki ders çıkar: boş masaya ilk atılan kart karşı tarafa pişti şansı verir (2. adımda rakip bunu sana verdi ve sen kullandın), ve 7. adımdaki gibi zorunlu bırakmalar bazen değerli bir kartı (karo 10) riske atar.
Eli bitirmek ve puan saymak
Son dağıtımın son kartı da oynanınca el biter. Masada kalan kartları en son kart alan oyuncu (ya da takım) toplar; hiç kimse alım yapmadıysa kartlar kimseye gitmez. Sonra sayım yapılır:
| Madde | Puan |
|---|---|
| En çok kart (en az 27 kart; eşitlikte kimseye yazılmaz) | 3 |
| Karo 10 | 3 |
| Sinek 2 | 2 |
| Her as ve her vale | 1’er |
| Pişti / çifte pişti | 10 / 20 |
Kart puanlarının toplamı sabittir: 3 + 3 + 2 + 4 as + 4 vale = 16. Pişti bunun dışında gelen ek puandır. Örnekli sayım için puan hesabı yazısına, ilk taktikler için pişti taktikleri rehberine geçebilirsin.
Yeni başlayanlar için üç alışkanlık
- Sırası gelmeden önce masanın üstündeki karta bak; elinde eşi varsa mı, vale mi kullanacaksın, karar ver.
- Masada tek kart bırakmamaya çalış; bırakmak zorundaysan bunu rakibin eşleyemeyeceği bir sayıyla yap (bunu kart sayma yazısında öğreneceksin).
- Vale ile boş masayı “almaya” çalışma; çalışmaz. Vale değerli bir silahtır, birikmiş masa için sakla.
Sık sorulan sorular
Pişti kaç kişiyle oynanır?
Oyunmatik’te iki kişiyle (tekli) ya da dört kişiyle (eşli, karşılıklı takım) oynanır. Tekli modda tek tuşla yapay zekâya karşı başlayabilirsin.
Valeyi her zaman kullanabilir miyim?
Evet, ama masa boşsa vale bir şey almaz ve masada kalır. Masada kart varsa üstteki kart ne olursa olsun alır.
Kapalı kartları görebilir miyim?
Hayır; masanın altındaki üç kapalı kart oyunmatik’te yalnızca sayı olarak görünür. Onları ancak masayı alırken toplarsın.
Kart sayısı eşit olursa ne olur?
Çoğunluk puanı (3) yalnızca açık farkla çok kart toplayan ve en az 27 karta ulaşan taraf için yazılır. Örneğin 26’ya 26’da kimseye yazılmaz.