okey nedir
Okey, dört kişiyle 106 taşla oynanan, taşları seri ve perlere dizerek eli ilk bitirmeyi hedefleyen bir masa oyunudur. Aynı taş takımıyla iki ayrı oyun oynanır: eli bitirenin kazandığı klasik okey ve ceza puanlarının toplandığı 101 okey.
Okeyin temel fikri
Okey, rummy ailesinden bir taş oyunudur: her oyuncu elindeki taşları anlamlı gruplara dizmeye çalışır, sırası gelince bir taş çeker, bir taş atar ve bütün taşlar gruplara oturunca eli bitirir. Oyunun tarihçesi konusunda kesin, belgelenmiş bir tarih vermek zor; bu yüzden burada tahmin yürütmek yerine oyunun bugün nasıl oynandığına odaklanıyoruz. Bildiğimiz şey şu: Türkiye’de okey kahvehaneden aile sofrasına kadar çok geniş bir yerde oynanır ve çoğu masanın kendi küçük yöresel kuralı vardır. Bu sitede uyguladığımız kurallar Okey kuralları sayfasında tek tek yazılıdır.
Taşlar: 106 parça
Bir okey takımında 106 taş vardır:
- 104 renkli taş: kırmızı, mavi, sarı ve siyah olmak üzere dört renkte, her renkte 1’den 13’e kadar sayılar ve her taştan iki adet (4 renk × 13 sayı × 2 = 104).
- 2 sahte okey: üzerinde sayı yerine bir işaret bulunan, ama oyun başında belirlenen okey taşının yerine geçen iki taş.
Her renkli taştan iki tane olduğu için bir taşı bir kez gördüğünde “son taş” demek yanlıştır; ikinci kopyası hâlâ oyunda olabilir. Bu ayrıntı, taş atma ve rakip okuma kararlarının temelidir.
Gösterge, okey ve sahte okey
Taşlar karıştırılır, destenin son taşı gösterge olarak açılır. Okey taşı, göstergeyle aynı renkte ve bir büyük sayılı taştır; gösterge 13 ise okey aynı renkte 1 olur. Okey bir jokerdir: istediğin taşın yerine geçer. Sahte okey ise joker değildir; okey taşının renk ve sayısını taşıyan sıradan bir taş gibi kullanılır. İki kavramın karıştırılması yeni oyuncuların en sık yaptığı hatadır; ayrıntısı için sahte okey ve okey farkı ile gösterge ve okey hesabı yazılarına bak.
Seri, per ve çift
| Yapı | Tanım | Örnek |
|---|---|---|
| Seri | Aynı renkten, ardışık en az üç taş | Mavi 4-5-6 |
| Per | Aynı sayıdan, farklı renklerde üç ya da dört taş | Kırmızı 9, Mavi 9, Siyah 9 |
| Çift | Aynı renk ve sayıda iki taş | Sarı 11 + Sarı 11 |
Per kurarken aynı renkten iki taşı birlikte kullanamazsın; dördüncü taş ancak kalan dördüncü renkten gelebilir. Seride aynı sayı iki kez bulunmaz. Klasik okeyde 1 taşı hem 1-2-3 serisinin başında hem 12-13-1 serisinin sonunda kullanabilirsin; 13-1-2 gibi turu aşan bir seri geçerli değildir. 101 okeyde ise 1 yalnızca en alttadır (12-13-1 geçersiz).
İki ayrı oyun: klasik ve 101
Aynı taşlarla iki farklı oyun oynanır ve ikisi de oyunmatik.net’te vardır:
| Klasik okey | 101 okey | |
|---|---|---|
| Dağıtım | Başlayana 15, diğerlerine 14 taş | Başlayana 22, diğerlerine 21 taş |
| Amaç | 14 taşı gruplara dizip eli bitirmek | Elini açıp ceza puanını küçük tutmak, mümkünse bitirmek |
| Puan | Kazanan her rakipten bir puan alır; çiftle ve okey atarak bitirmek puanı ikiye katlar | Ceza puanı: en düşük toplam kazanır |
| Süre | Tek el yeterli | Önceden belirlenen el sayısı (3, 5 veya 7) |
101 okeyde taşlar masaya açılır: oyuncular ancak seri ve perlerinin toplamı 101 puana ulaşınca ya da beş çift gösterince “açmış” sayılır. Açanlar masadaki perlere taş işleyebilir. Ayrıntılı puanlama 101 okey puan hesabı yazısında örneklerle anlatılıyor.
Bir turun akışı
- Sıra sana gelir. Önce bir taş çekersin: ya yığından (kapalı) ya da senden önceki oyuncunun attığı son taşı alırsın.
- Elinde bir fazla taş olur. Hangi taşın seni ilerletmediğine karar verip onu ortaya atarsın.
- Sıra bir sonraki oyuncuya geçer. Oyunmatik’te sıra saat yönünün tersine ilerler ve yandan alabileceğin taş, senden önce oynayan oyuncunun attığı taştır.
Her turda elinde sabit sayıda taş taşırsın: çektiğin kadar atarsın. Elini küçülten tek şey 101 okeyde açılan perlerdir; klasik okeyde ise taşlar eli bitirene kadar ıstakada gruplar halinde bekler.
Çalışılmış örnek: ilk bakışta elini okumak
Klasik okeyde 14 taşın şöyle olduğunu düşün: Kırmızı 3-4-5-6, Mavi 6, Sarı 6, Siyah 6, Mavi 10-11-12, Sarı 2, Sarı 9, Siyah 13, Kırmızı 1.
- Hazır gruplar: Kırmızı 3-4-5-6 dörtlü seri; Mavi 10-11-12 üçlü seri. Bu yedi taş dizilmiş sayılır.
- Çakışan taş: Dört renkte de 6 var. Kırmızı 6 hem Kırmızı 3-4-5-6 serisine hem dört renkli 6 perine uyuyor. İki seçenek de aynı sayıda taşı (on taş) dizer: ya “Kırmızı 3-4-5-6 serisi + Mavi 6, Sarı 6, Siyah 6 perı”, ya da “Kırmızı 3-4-5 serisi + dörtlü 6 peri”. Hangisini seçeceğin, geriye kalan taşlara ve hangi uçtan taş beklediğine bağlıdır; örneğin Kırmızı 7 gelmesini umuyorsan serinin uzun kalması daha iyidir.
- Kalanlar: Sarı 2, Sarı 9, Siyah 13, Kırmızı 1 birbirine bağlanmıyor; bunlar ilk atılacak adaylardır. Siyah 13 ve Kırmızı 1 uç taşlar olduğu için en az esnek olanlardır.
Bu küçük örnek okeyin özünü gösterir: aynı taşın iki ayrı yapıya uyabildiği durumlarda elini en çok taşı hazır hâle getirecek şekilde böl, geriye kalan bağlantısız taşları at. Daha ileri karar kuralları okey taktikleri ve 101 okey taktikleri rehberlerinde.
Oyunmatik’te okey
Oyunmatik’te üyelik gerekmez; bir takma ad yazıp bir oda kurar, bağlantıyı arkadaşlarına gönderirsin. Boş koltuklara yapay zekâ oturur. Oyunda gerçek para, bahis ya da ödül yoktur; yalnızca puan ve eğlence vardır. Hemen denemek için okey oyna sayfasına geçebilirsin.
Sık sorulan sorular
Okey kaç kişiyle oynanır?
Dört kişiyle. Oyunmatik’te eksik koltukları yapay zekâ oyuncular doldurur, yani tek başına da oynayabilirsin.
Okey ile 101 okey aynı oyun mu?
Taşlar ve temel kavramlar aynıdır, ama amaç ve puanlama farklıdır. Klasik okeyde eli ilk bitiren kazanır; 101 okeyde eli açmak, masaya işlemek ve el sonunda ceza puanını küçük tutmak önemlidir.
Okey taşı ile sahte okey aynı şey mi?
Hayır. Okey jokerdir ve her taşın yerine geçer. Sahte okey joker değildir; yalnızca okeyin renk ve sayısını taşıyan normal bir taş gibi oynanır.
Okey şans oyunu mu, beceri oyunu mu?
İkisi de var. Hangi taşları aldığın şanstır; ama bu taşları nasıl böleceğin, hangisini atacağın, ne zaman yandan alacağın ve ne zaman eli açacağın beceridir. Aynı taşlarla farklı oyuncuların farklı sonuçlar almasının nedeni budur.